Border Collie web site
Nice of you to Come Bye
Hoofdmenu  > Gezondheid  > Introductie  

Genetica

Introductie

In deze artikelen zal een korte inleiding in de genetica gegeven worden. Het verhaal is toegespitst op (het fokken van) honden en dan met name de Border Collie. Voor de gebruikte terminologie verwijs ik naar de begrippenlijst.

DNA

DNA helix structuurVan de erfelijke eigenschappen van een organisme is in iedere cel een kopie opgeslagen. De opslag vindt plaats door een codering in een zeer groot molecuul van een chemische stof. Deze stof draagt de naam Desoxyribonucleïnezuur; in het Engels DeoxyriboNucleicAcid – afgekort DNA. Voor het eerste begin is het voldoende dit voor te stellen als een dubbele kralenketting, waarbij de kralen van de twee kettingen onderling weer verbonden zijn. Het geheel vormt een soort gekrulde ladder (een zogenaamde dubbele helix).

Chromosomen

Onder de microscoop kunnen tijdens de celdeling onder bepaalde omstandigheden massa’s DNA zichtbaar gemaakt worden. Deze massa’s worden Chromosomen genoemd. Als er goed gezocht wordt zijn steeds gelijkvormige paren chromosomen zichtbaar. Het DNA blijkt (dus) dubbel uitgevoerd te zijn.

Een kleine uitzondering hierop vormen de geslachtschromosomen. Hiervoor geldt dat vrouwelijke (zoog)dieren twee dezelfde geslachtschromosomen hebben; weergegeven door XX en mannelijke (zoog)dieren twee verschillende; weergegeven door XY. Enkele eigenschappen liggen op het X-chromosoom en dit kan leuke effecten geven (zie geslachtsgebonden eigenschappen).

De X- en Y-chromosomen worden dus ook wel de geslachtschromosomen genoemd; de overige chromosomen heten ook autosomen. Alles dat betrekking heeft op de overige chromosomen wordt vaak autosomaal genoemd.

Genen, loci en allelen

Deze begrippen worden nogal eens door elkaar gehaald en gebruikt. Op zichzelf niet erg, maar voor de goede orde zullen we hier nog eens een duidelijke en strakke beschrijving geven.
Locus
Dit geeft een gebied op het DNA aan waar een bepaalde eigenschap is gecodeerd. De betekenis van het woord verklaard een hoop: Locus is Latijn voor plaats.
Allel
Een allel is een mogelijke invulling van een locus. Een voorbeeld maakt veel duidelijk: op de locus "Black" die de vachtkleur zwart of bruin bepaalt zijn twee allelen bekend: B (zwart) of b (bruin).
Gen
Wordt vaak voor Locus gebruikt, maar ook wel voor Allel. Lekker verwarrend, maar meestal volgt uit de context wel de betekenis.
Aangezien het DNA dubbel is uitgevoerd is er op elke locus plaats voor twee allelen (behalve bij eigenschappen op het X-chromosoom, dat bij mannelijke (zoog)dieren enkelvoudig is uitgevoerd!)

Kruisingsschema's

Voor het 'uitrekenen' van de resultaten van een kruising wordt vaak een schemaatje gebruikt. Horizontaal en verticaal worden de mogelijkheden van de eigenschappen die door de reu en de teef worden vererfd neergezet en in de tabel de resulterende combinaties.
A a
A AA Aa
a aA aa
Voor het begin is dit wel overzichtelijk, maar ga je bij kruisingen vier eigenschappen (genen) in een schema zetten, dan raak je in een schema van 256 hokjes al gauw de draad kwijt.

verder met: Interacties tussen allelen


Copyright © 1998-2013 Jigal van Hemert & Danielle Boshouwers
URL: http://www.bordercollies.nl/dgenintr.shtml
This page last modified: Wednesday, 30-Jul-2008 16:42:08 CEST
 
Algemeen
*Hoofdmenu
*English
*Ons adres
*Wat is nieuw?
De Border Collie
Onze kennel
Pups
Kenneldag 2008
Werk en sport
Gezondheid
Genetica
*Terminologie
*Introductie
*Allel interactie
*Gen interactie
*Biologie
*Populatie­genetica
*Pop.genetica(2)
*Foktechnisch
*Vachtkleuren
Ziektes
*Elleboog­dysplasie
*Oogziektes
*TNS
Hondennamen
Problemen
Wat is nieuw?
Screen saver
Ansicht kaart
Guestbook
Links