Border Collie web site
Nice of you to Come Bye
Hoofdmenu  > Gezondheid  > Elleboog­dysplasie  

Gezondheid

Bouw van het ellebooggewricht

  Elleboog gewricht van achteren gezien
Afb. 1. Ellebooggewricht van achterzijde gezien.
  1. Humerus (opperarmbeen)
  2. Olecranon
  3. Radius (spaakbeen)
  4. Ulna (ellepijp)
Het ellebooggewricht is een scharniergewricht tussen enerzijds het opperarmbeen (Humerus) en anderzijds het spaakbeen (Radius) en de ellepijp (Ulna). Bij een aantal diersoorten wordt het gewricht wat complexer, doordat de radius en ulna samen ook nog in de lengte-as om elkaar heen kunnen draaien. Bij honden is deze beweging niet of nauwelijks mogelijk. De oppervlakken op de botten die het eigenlijke gewricht vormen zijn bekleed met kraakbeen. De ruimte tussen gewrichtsoppervlakken is gevuld met gewrichtssmeer (Synovia), dat dient als smeermiddel en een functie heeft in het voeden van het kraakbeenlaagje.

Het uiteinde van de ulna (de harde punt van de elleboog) heet Olecranon.

  Elleboog van opzij
Afb. 2. Elleboog van opzij gezien.
a. Humerus (opperarmbeen)
b. Processus anconeus
c. Processus coronoideus
d. groeischijf  
e. kraakbeen  
f. Olecranon  
g. gewrichtskraakbeen
h. Ulna (ellepijp)
j. Radius (spaakbeen)

Elleboogdysplasie

Elleboog dysplasie is een algemene term die eigenlijk vier aandoeningen omvat:
  1. Osteochondrosis Dissecans (OCD)
  2. Los Processus Coronoideus (LPC)
  3. Los Processus Anconeus
  4. Degeneratieve Gewrichtsziekte

Osteochondrosis Dissecans

Deze vorm komt voornamelijk voor bij de grotere, snel groeiende rassen bij pups tussen de vier en twaalf maanden. Meestal zijn de schouder- en ellebooggewrichten aangetast. OCD is een aantasting van de kraakbeenlaag van het gewricht. Bij trappenlopen (met name naar beneden) kan zo'n beschadiging van het kraakbeen (makkelijker) voorkomen. De gevoeligheid voor het optreden van deze beschadiging is waarschijnlijk erfelijk. De symptomen bestaan uit een geleidelijk optredende kreupelheid, de paslengte naar voren wordt verkort, het gewricht raakt overvuld en de poot wordt naar buiten gedraaid.

Gewricht aangetast door OCD (macroscopisch)   Beschadigd kraakbeen bij OCD (microscopisch)
Afb. 3. De kraakbeenlaag op het gewrichtsoppervlak is beschadigd (macroscopisch beeld).
(Foto overgenomen uit "Atlas of veterinary pathology" met toestemming van de auteur2).
Afb. 4. Onder de microscoop zijn de beschadigingen nog duidelijker. De losse flap kraakbeen (blauw gekleurd) kan eenvoudig afbreken en in het gewricht voor veel pijn zorgen.
(Foto overgenomen uit "Atlas of veterinary pathology" met toestemming van de auteur2).

Los Processus Coronoideus

Tijdens de verbening van het processus coronoideus op de leeftijd van 4 tot 5 maanden kan het losraken door een ontwikkelingsstoornis, overbelasting en/of overgewicht. Mogelijk kan dit worden verergerd door te veel calcium in de voeding.

Na het afbreken zijn er drie scenario's voor het vervolg:

  • de hele punt blijft in het gewricht zitten
  • de punt wordt in stukjes gebroken door bewegingen
  • de punt blijft zitten tussen spaakbeen en ellepijp.
  Radius en Ulna (na breuk in olecranon)
Afb. 5. Radius en Ulna na breuk in Olecranon.
  1. plaat
  2. schroeven
  3. Ulna (ellepijp)
  4. Olecranon
  5. Processus anconeus
  6. Processus coronoideus
  7. Radius (spaakbeen)
Deze aandoening komt vaker voor bij grote rassen. Met name reuen lijken gevoeliger hiervoor. De combinatie met Osteochondritis Dissecans is niet ongewoon. Het gewricht is verdikt en pijnlijk en het gewricht wordt bij het lopen vaak naar buiten gedraaid.

Los Processus Anconeus

Komt voornamelijk bij de wat grotere rassen voor, hoewel het ook bij Teckels en Bassets gezien wordt. De oorzaak is bij de diverse rassen echter anders:

Grote rassen: tijdens de verbening treedt verval op van het kraakbeen, waardoor het processus anconeus los raakt.

Kleine rassen: de groeischijf in de ellepijp sluit vroeger dan die in het spaakbeen, waardoor er krachten op het processus worden uitgeoefend die tot een breuk leiden. Net als bij het Los Processus Coronoideus zijn er drie vormen. De verschijnselen die optreden tussen de 6 en 9 maanden bestaan uit kreupelheid, zwelling van de elleboog en pijn bij het bewegen van de elleboog.

De aandoening mondt uit in artritis, waardoor (chirurgische) behandeling en aangepaste beweging noodzakelijk zijn. In de Verenigde Staten wordt op kleine schaal getest op deze afwijking. Hierbij valt op dat bij alle geteste rassen de aandoening meer voorkomt bij reuen dan bij teven (cijfers van de OFA). Dit verschil komt zelfs bij grote aantallen (>1000 per ras) in significante hoeveelheden naar voren (25-50% meer dysplastische ellebogen bij reuen dan bij teven).

Degeneratieve Gewrichtsziekte

Dit omvat een degeneratie van het kraakbeen dat echter niet gepaard gaat met een ontsteking. Ook deze aandoening kan met röntgenfoto's worden opgespoord.

Erfelijkheid

Uit een artikel van Padgett1) blijkt dat OCD en LPC erfelijk zijn bij de Labrador. Het is echter waarschijnlijk dat dit ook geldt voor andere rassen. Uit proefkruisingen bleek dat selectie het voorkomen van OCD en LPC beïnvloedt; hetgeen duidt op een erfelijke basis. Het feit dat er echter ook gezonde pups uit deze nesten kwamen wijst er op dat het niet om een eenvoudige recessief gen gaat, maar eerder om een polygene overerving (zoals bij HD).

Het testen van honden op elleboogdysplasie is niet algemeen ingeburgerd, noch verplicht. Gezien de matige frequentie van voorkomen lijkt dit niet op korte termijn te zullen gaan gebeuren. Vooralsnog is het verstandig om naast de lijders ook nestgenoten en directe verwanten van deelname aan de fok uit te sluiten.


1) PADGETT, G.A., U.V. Mostosky, C.W. Probst, M.W. Thomas, C.F. Krecke; The Inheritence of Osteochondritis Dissecans and Fragmented Coronoid Process of the Elbow Joint in Labrador Retrievers; Journal of the American Animal Hospital Association, Vol. 31, p. 327-330.

2) MOUWEN, J.M.V.M., E.C.B.M. de Groot; Atlas of veterinary pathology; Utrecht; 1982; Wetenschappelijke Uitgeverij Bunge; ISBN 9063483325, p. 124.


Copyright © 1998-2013 Jigal van Hemert & Danielle Boshouwers
URL: http://www.bordercollies.nl/dheaelbo.shtml
This page last modified: Wednesday, 30-Jul-2008 16:43:59 CEST
 
Algemeen
*Hoofdmenu
*English
*Ons adres
*Wat is nieuw?
De Border Collie
Onze kennel
Pups
Kenneldag 2008
Werk en sport
Gezondheid
Genetica
*Terminologie
*Introductie
*Allel interactie
*Gen interactie
*Biologie
*Populatie­genetica
*Pop.genetica(2)
*Foktechnisch
*Vachtkleuren
Ziektes
*Elleboog­dysplasie
*Oogziektes
*TNS
Hondennamen
Problemen
Wat is nieuw?
Screen saver
Ansicht kaart
Guestbook
Links